ข้อมูลพื้นฐาน

ลักษณะที่ตั้ง / อาณาเขต และเขตการปกครอง
เทศบาลเมืองมุกดาหาร มีเขตพื้นที่ทั้งสิ้น 35.55 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 22,218.75 ไร่ อาณาเขตของเทศบาลเมืองมุกดาหาร มีจังหวัดที่อยู่ใกล้เคียง 6 จังหวัด คือ นครพนม , สกลนคร ,กาฬสินธุ์ , ร้อยเอ็ด , ยโสธร , อำนาจเจริญ และอุบลราชธานี อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานคร ประมาณ 642 กิโลเมตร

ด้านเหนือ ตั้งแต่หลักเขตที่ 1 ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากศูนย์กลาง ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 212 ตอนอำเภอเมืองมุกดาหาร อำเภอธาตุพนม ตรง ก.ม. 168,450 ไปทางทิศตะวันตก ตามแนวเส้นตั้งฉาก ระยะ 500 เมตร เป็นเส้นตรงไปทิศตะวันออก ผ่านทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 212 ตอนอำเภอเมืองมุกดาหาร อำเภอธาตุพนม ตรง ก.ม. 168,450 ถึงหลักเขตที่ 2 ซึ่งตั้งอยู่ในแม่น้ำโขง บนเส้นเขตแดนประเทศไทยกับ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

ด้านตะวันออก
– จากหลักเขตที่
2
เลียบตามแนวเส้นเขตแดนประเทศไทย กับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ตามแนวเส้นตั้งฉาก กับทางหลวงจังหวัด หมายเลข 2034 ตอนอำเภอเมืองมุกดาหาร อำเภอชานุมาน ตรง ก.ม. 4,320

ด้านใต้
จากหลักเขตที่ 3  เป็นเส้นตรงไปทาง ทิศตะวันตกเฉียงใต้ ผ่านทางหลวงหมายเลข 2034 ตอนอำเภอเมืองมุกดาหาร อำเภอชานุมาน ตรง ก.ม. 4,320 ถึงหลักเขตที่ 4 ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากศูนย์กลางทางหลวงจังหวัด หมายเลข 2034 ตอนอำเภอเมืองมุกดาหาร อำเภอชานุมาน ตรง ก.ม.4,320 ไปทางทิศตะวันตก ตามแนวเส้นตั้งฉาก ระยะ 500 เมตร
จากหลักเขตที่ 4  เป็นเส้นขนาน กับศูนย์กลางทางหลวงจังหวัด หมายเลข 2034 ตอนอำเภอเมืองมุกดาหาร อำเภอชานุมาน ไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ถึงหลักเขตที่ 5 ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากศูนย์กลางทางหลวงจังหวัดหมายเลข 2034 ตอนอำเภอเมืองมุกดาหาร อำเภอชานุมาน ตรง ก.ม. 2,000 ไปทางทิศตะวันตก ตามแนวเส้นตั้งฉาก ระยะ 500 เมตร
จากหลักเขตที่ 6 เลียบริมห้วยแข้ฝั่งทิศตะวันตกไปเฉียงใต้ ถึงหลักเขตที่ 7 ซึ่งตั้งอยู่ริมห้วยแข้ฝั่งทิศเหนือ ตรงปากทางแยกห้วยมหาราช
จากหลักเขตที่ 5 เป็นเส้นตรงไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ถึงหลักเขตที่ 6 ซึ่งตั้งอยู่ริมห้วยแข้ ฝั่งตะวันตก ตรงจุดที่ห่างจากปากห้วยแข้แยกออกจากห้วยคำสายทองไปทางทิศใต้ ระยะ 500 เมตร
จากหลักเขตที่ 7 เลียบริมห้วยแข้ฝั่งเหนือไปทางทิศตะวันตก แล้วเลียบริมห้วยหินตั้งฝั่งเหนือ ไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ผ่านทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 212 ตอนอำเภอเมืองมุกดาหาร อำเภออำนาจเจริญ ฝั่งเหนือ ตรง ก.ม. 160,122

ด้านตะวันตก
จากหลักเขตที่ 8 เป็นเส้นตรงไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ถึงหลักเขตที่ 9 ซึ่งตั้งอยู่ห่างจาก จุดศูนย์กลางทางหลวงจังหวัด หมายเลข 2030 ตอนอำเภอเมืองมุกดาหาร อำเภอคำชะอี ไปทางทิศเหนือ ตามเส้นตั้งฉาก ระยะ 500 เมตร
จากหลักเขตที่ 9 เป็นเส้นตรงไปทางทิศเหนือ ผ่านทางหลวงจังหวัดหมายเลข 2030 ตอนอำเภอเมืองมุกดาหาร อำเภอคำชะอี ตรง ก.ม. 117,570 ถึงหลักเขตที่ 10 ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากจุดศูนย์กลางทางหลวงจังหวัดหมายเลข 2030 ตอนอำเภอเมืองมุกดาหาร อำเภอคำชะอี ไปทางทิศเหนือตามเส้นตั้งฉาก ระยะ 500 เมตร
จากหลักเขตที่ 10 เป็นเส้นตรงไปทางทิศเหนือ ข้ามห้วยคำฮี และห้วยคำรินไม้ ถึงหลักเขตที่ 11 ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากทางไปบ้านตาดแคน ไปทางทิศตะวันตก ตามแนวเส้นตั้งฉาก ระยะ 200 เมตร ตรงจุดที่อยู่ห่างจาก สะพานข้ามห้วยแคน ระยะ 1,037 เมตร
จากหลักเขตที่ 11 เป็นเส้นตรงไปทางทิศต
ะวันตก ผ่านทางไปบ้านตาดแคน ตามแนวเส้นตั้งฉาก และเลียบริมห้วยคำผือฝั่งใต้ ไปทางทิศตะวันออก ถึงหลักเขตที่
12 ซึ่งตั้งอยู่ตรงปากห้วย คำผือฝั่งใต้ บรรจบกับ ริมห้วยมุกฝั่งตะวันตก
จากหลักเขตที่ 12 เป็นเส้นตรงไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ไปบรรจบหลักเขตที่ 1

โครงสร้างพื้นฐาน  
การคมนาคม การจราจร การ คมนาคม และขนส่งทางรถยนต์เป็นที่นิยมใช้มาก ทั้งในระดับชุมชนเมืองและระดับจังหวัด ทางหลวงจังหวัดที่ผ่านพื้นที่ จังหวัดมุกดาหาร ซึ่งทำให้สามารถติดต่อกับกรุงเทพมหานคร และจังหวัดใกล้เคียงนั้นประกอบด้วย เส้นทางคมนาคมที่สำคัญ ได้แก่
1. ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 212 เชื่อมต่อระหว่างจังหวัดอุบลราชธานี จังหวัดมุกดาหาร จังหวัดนครพนม และจังหวัดหนองคาย ตอนบนของถนนเส้นนี้ ผ่านเทศบาลเมืองมุกดาหารซึ่งเป็นถนนสายประธานของเมือง ที่เรียกว่าถนนชยางกูร

2. ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2029 แยกจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 212 ผ่านตัวเมืองมุกดาหาร และไปบรรจบถนนพิทักษ์พนมเขต ถือว่าเป็นถนนสายหลักของเมือง มีชื่อเรียก 2 ชื่อ คือ ถนนพิทักษ์พนมเขต และถนนวิวิธสุรการ
3. ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2034 ซึ่งมีชื่อว่าถนนมุกดาหาร ดอนตาล เป็นถนนสายหลัก ที่เชื่อมโยงระหว่าง เมืองมุกดาหาร กับอำเภอข้างเคียง
4. ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2042 ที่เรียกว่าถนนมุกดาหาร คำชะอี เป็นถนนสายหลักของเมืองมุกดาหาร ที่เชื่อมต่อกับจังหวัดกาฬสินธุ์
โครงข่ายถนนในตัวเมือง มุกดาหาร มีลักษณะเป็นแบบตาราง ซึ่งขนาดของช่องห่างระหว่าง ตารางจะมีขนาดแตกต่างกัน โดยที่บริเวณที่อยู่ติดกับ ถนนสำราญชายโขงใต้จะเป็นตารางขนาดเล็ก ส่วนด้านนอกถัดออกไปทา งทิศตะวันตกของถนนเส้นนี้ จะมีลักษณะเป็น ตารางใหญ่ขึ้นซึ่งบริเวณนี้เป็นย่านธุรกิจ การค้า สถานที่ ราชการ และย่านพักอาศัยที่หนาแน่น สำหรับโครงข่ายถนนสายหลัก (ทางหลวงแผ่นดิน) จะมีลักษณะเป็นโครงข่าย ถนนแบบรัศมีออกจากจุดศูนย์กลาง

ลักษณะทางกายภาพของถนน
ในพื้นที่เขตเทศบาลมุกดาหาร และย่านชุมชนส่วนใหญ่ สภาพผิวจราจรเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก ถนนหลายสายมีสภาพชำรุด ทางหลวงหมายเลข 212 และ 2042 มีผิวเป็นถนนลาดยางซึ่งมีสภาพชำรุดสภาพถนนส่วนใหญ่จะเป็นถนนที่มีความกว้าง เขตทาง และผิวจราจรที่คับแคบถนนที่อยู่ในความรับผิดชอบเทศบาลมี จำนวน 136 สาย มีความยาวรวมทั้งหมด 89.91 กิโลเมตร แยกเป็นถนน ค.ส.ล. ความยาว 75.616 กิโลเมตร ลาดยาง ความยาว 5.74 กิโลเมตร อื่น ๆ (ลูกรัง) ความยาว 8.554 กิโลเมตร

การประปา
ภายในเขตเทศบาลเมืองมุกดาหาร ได้รับการบริการน้ำประปาจาก สำนักงานประปาภูมิภาคมุกดาหาร สำหรับน้ำดิบในการผลิตน้ำประปา เพื่อบริการในเขตเทศบาลนั้น ได้จากแม่น้ำโขง มีโรงสูบน้ำ 1 โรง อยู่บริเวณ บ้านนาโป ตำบลมุกดาหาร และมีโรงกรองน้ำ 3 แห่ง จำแนกได้เป็น โรงกรองน้ำ การประปาเมืองเก่า 2 โรง มีกำลังการผลิตขนาด 40 ลูกบาศก์เมตร / ชั่วโมงและ 80 ลูกบาศก์เมตร / ชั่วโมง ส่วนโรงกรองน้ำ การประปาเมืองใหม่ มีโรงกรองน้ำ 1 โรง กำลังการผลิต 460 ลูกบาศก์เมตร / ชั่วโมง ในเขตเทศบาลมีผู้ใช้น้ำประปา จำนวน 7,522 ราย ปริมาณการใช้น้ำ 172,081 ลบ.ม.

ไฟฟ้า
การบริการไฟฟ้าในเขตเทศบาล ฯ ดำเนินการโดยการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค จังหวัดมุกดาหาร โอนกระแสไฟฟ้ามาจากเขื่อนลำโดมน้อย จังหวัดอุบลราชธานี โดยรับกระแสไฟฟ้าแรงสูง
3 เฟส ระบบ 22,000 โวลท์ จากการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ที่สถานีไฟฟ้าย่อย มุกดาหาร จ่ายแก่ประชาชน และสถานประกอบการต่าง ๆ ในระบบ 3 เฟส 4 สายแรงต่ำ 380 / 220 ในปัจจุบัน สามารถให้บริการไฟฟ้า แก่ประชาชน ในเขตเทศบาล ฯ ครบทุกหลังคาเรือนแล้ว

• ลักษณะการใช้ที่ดิน
พื้นที่พักอาศัย 2,671.96 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 12.00
พื้นที่ตั้งหน่วยงานของรัฐ 1,006.67 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 4.53
สวนสาธารณะ /นันทนาการ 251.11 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 1.13
พื้นที่เกษตรกรรม 16,940.46 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 76.25
ศาสนสถาน 326.38 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 1.47

-พื้นที่พาณิชยกรรม 404.48 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 1.82
อุตสาหกรรม 215.40 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 0.97
โกดังสินค้า 142.21 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 0.64
สถานศึกษา 260.08 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 1.17
ด้านเศรษฐกิจ
ภาวะเศรษฐกิจส่วนรวมของจังหวัดมุกดาหาร พิจารณาได้หลายปัจจัย คือ พิจารณาจากภาวะการผลิต ส่วนรวม หรือผลิตภัณฑ์มวลรวม ของจังหวัด รายได้เฉลี่ยต่อหัว ของประชาชน โครงสร้างการผลิตในแต่ละสาขาการผลิต ซึ่งในส่วนของ จังหวัดมุกดาหาร สาขาการผลิตที่มีความสำคัญ และมีมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมมาก 5 อันดับแรก คือ
สาขาการค้าส่งค้าปลีก
สาขาเกษตรกรรม
สาขาก่อสร้าง
สาขาบริการ
สาขาบริหารราชการแผ่นดินป้องกันประเทศ
การพาณิชยกรรมและบริการ ที่อยู่ในเขตมีรายละเอียดดังนี้
1. สถานประกอบการด้านพาณิชยกรรม ประกอบด้วย
สถานีบริการน้ำมัน 8 แห่ง
ศูนย์การค้า / ห้างสรรพสินค้า 3 แห่ง
ตลาดสด 3 แห่ง
ร้านค้าทั่วไป 102 แห่ง
2. สถานประกอบการเทศพาณิชย์ ประกอบด้วย
สถานธนานุบาล 1 แห่ง
ท่าเทียบเรือ 1 แห่ง
โรงฆ่าสัตว์ 1 แห่ง
3. สถานประกอบการด้านบริการ ประกอบด้วย
โรงแรม 10 แห่ง แยกเป็น – ขนาดไม่เกิน 30 ห้องพัก จำนวน 4 แห่ง
ขนาด 30 – 100 ห้องพัก จำนวน 3 แห่ง
ตั้งแต่ 100 ห้องพักขึ้นไป จำนวน 3 แห่ง
ธนาคาร 7 แห่ง
โรงภาพยนต์ 1 แห่ง
สถานที่จำหน่ายอาหาร ตาม พ.ร.บ. สาธารณสุข 125 แห่ง
การอุตสาหกรรม ลักษณะการประกอบอุตสาหกรรมในท้องถิ่น สามารถแบ่งประเภทของโรงงานอุตสาหกรรมออกเป็น 3 ประเภท คือ
1. โรงงานที่สามารถ ประกอบกิจกรรม ได้ทันทีตามความประสงค์ ของผู้ประกอบการ
2. โรงงานที่ไม่ต้องขออนุญาต เพียงแต่เมื่อจะประกอบกิจการ ต้องแจ้งให้ทางราชการทราบก่อน
3. โรงงานที่ต้องขออนุญาต ก่อนจึงจะดำเนินการได้ และรายได้ของประชากรส่วนใหญ่ ขึ้นอยู่กับสาขาการค้าส่ง และค้าปลีกเป็นอันดับแรก ซี่งมีแหล่งการค้า หรืออาจเรียกว่าเป็น ศูนย์กลางการจำหน่ายสินค้า หลากหลายประเภทของแถบอินโดจีน นั่นคือ ตลาดอินโดจีน มุกดาหาร ซึ่งตั้งอยู่บริเวณริมเขื่อนแม่น้ำโขง ซึ่งสามารถเป็นได้ทั้ง แหล่งการค้า และแหล่งท่องเที่ยว ในคราวเดียวกัน

ด้านสังคม   ทศบาลเมืองมุกดาหารแบ่งเป็นชุมชน ซึ่งลักษณะของชุมชนเป็นชุมชนกึ่งเมืองกึ่งชนบท แบ่งออกเป็น 30 ชุมชน มีประชากร อาศัยอยู่ทั้งสิ้น ตามทะเบียนราษฎร ที่สำรวจไว้ เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2547 จำนวน 35,654 คน (ไม่รวมคนญวน จำนวน 2,069 คน) แยกเป็นชาย 17,717 คน หญิง 17,937 คน จำนวนบ้านเรือน 8,399 หลังคาเรือน จำนวน 9,248 ครอบครัว ความหนาแน่น ของประชากรในเขต เทศบาลประมาณ 1,002.93 คนต่อ ตารางกิโลเมตร
ศาสนา ผู้นับถือศาสนาพุทธ คิดเป็นร้อยละ 99.12 มีวัดจำนวน 20 วัด นับถือศาสนาคริสต์ คิดเป็นร้อยละ 0.80 คริสตจักรจำนวน 1 แห่ง และผู้นับถือศาสนาอื่น ๆ คิดเป็นร้อยละ 0.08
การศึกษา สถานศึกษาที่อยู่ในเขตเทศบาลเมืองมุกดาหาร มีทั้งสิ้น 19 แห่ง แยกได้ดังนี้
1. วิทยาลัยการอาชีพ 1 แห่ง
2. โรงเรียนเทคโนโลยี 1 แห่ง
3. โรงเรียนมัธยมศึกษา 2 แห่ง
4. โรงเรียนศึกษาพิเศษ 1 แห่ง
5. โรงเรียนประถมศึกษาสังกัด สปช. 6 แห่ง
6. โรงเรียนประถมศึกษาสังกัดเทศบาล 1 แห่ง
7. โรงเรียนประถมศึกษาภาคเอกชน 2 แห่ง
8. ศูนย์เด็กเล็ก 5 แห่ง
สาธารณสุข
1. โรงพยาบาลในเขตเทศบาล มี 2 แห่ง ประกอบด้วย
โรงพยาบาลเอกชน จำนวน 1 แห่ง เตียงคนไข้จำนวน 119 เตียง
2. ศูนย์บริการสาธารณสุข จำนวน 7 แห่ง อยู่ในสังกัดเทศบาล 1 แห่ง
3. คลีนิคเอกชน จำนวน 19 แห่ง
4. บุคลากรทางการแพทย์ที่ปฏิบัติหน้าที่ในสถานพยาบาลทุกแห่ง ทุกสังกัด ในพื้นที่
แพทย์ จำนวน 26 คน
ทันตแพทย์ จำนวน 6 คน
เภสัชกร จำนวน 8 คน
เทคนิคการแพทย์ จำนวน 1 คน
พยาบาล จำนวน 223 คน
ผู้ช่วยพยาบาล จำนวน 23 คน

ด้านสิ่งแวดล้อม
ลักษณะอากาศ
เป็นแบบฝนเมืองร้อน เฉพาะฤดู จำนวนน้ำฝนเฉลี่ยตลอดปี 1,523.5 มิลลิเมตร ส่วนช่วงที่น้ำฝนแล้ง และอากาศหนาวที่สุด คือเดือนธันวาคม จำนวน น้ำฝนเฉลี่ย 1.1 มิลลิเมตร สามารถแบ่งลักษณะ ภูมิอากาศได้ 3 ฤดู คือ

ฤดูร้อน อากาศจะร้อนอบอ้าวและแห้งแล้ง มีอุณหภูมิสูงสุดประมาณ 35 องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 15.7 – 86.6 มิลลิเมตร เริ่มตั้งแต่เดือน กุมภาพันธ์ – เดือนเมษายน
ฤดูฝน  มีฝนตกชุก อุณหภูมิสูงสุดประมาณ 29 องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 181.9 – 294.6 มิลลิเมตร เริ่มตั้งแต่เดือน พฤษภาคม เดือนกันยายน
ฤดูหนาว อากาศจะหนาวเย็นจัด อุณหภูมิต่ำสุดประมาณ 15 องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝนตกน้อย 1.1 – 63.3 มิลลิเมตร เริ่มตั้งแต่เดือนตุลาคม – เดือนมกราคม

แหล่งน้ำ
1) หนอง จำนวน 1 แห่ง ได้แก่หนองนาบึง คิดเป็นพื้นที่กักเก็บน้ำประมาณ 4,000,000 ลบ.ม.
2) ห้วย จำนวน 3 แห่ง ได้แก่
    2.1 ห้วยมุก
2.2 ห้วยแข้
2.3 ห้วยคำสายทอง
3) แม่น้ำโขง

การระบายน้ำ
1) พื้นที่น้ำท่วมถึง คิดเป็นร้อยละ 0.9 ของพื้นที่ทั้งหมด
2) ระยะเวลาเฉลี่ยที่น้ำท่วมขังนานที่สุด 10 วัน ประมาณช่วงเดือน สิงหาคม ถึงเดือน กันยายน
3) เครื่องสูบน้ำ ชนิดหาบหามแบบมาตรฐาน จำนวน 1 เครื่อง และเครื่องสูบน้ำขนาดเล็ก 3 เครื่อง

ขยะ
1) ปริมาณขยะ 30 ตัน / วัน
2) รถยนต์ที่ใช้จัดเก็บขยะ รวม 9 คัน